Checklist: ben jij klaar voor onverwacht letsel of ziekte thuis?

Je staat te koken, het mes glipt af en opeens heb je een flinke snijwond in je hand. Of je kind heeft midden in de nacht 40 graden koorts en jij weet niet meer waar de paracetamol ook alweer lag. Of erger: je peuter heeft iets ingeslikt waarvan je niet zeker weet wat het is. Wat doe jij dan als eerste?

De meeste mensen denken dat ze er wel klaar voor zijn. Maar als het echt zover komt, blijkt de EHBO-doos halfleeg, de pleisters verlopen en het telefoonnummer van de huisartsenpost nergens te vinden. Deze checklist laat je precies zien hoe goed jouw thuis écht voorbereid is op een plotselinge blessure of ziekte. Eerlijk invullen, punt voor punt.

Zo gebruik je deze checklist

Ga rustig door elk blok heen. Vink een punt af als je met zekerheid ‘ja’ kunt zeggen, niet als je denkt dat het waarschijnlijk wel klopt. Aan het einde tel je je vinkjes op en lees je wat je score betekent. Pak eventueel je EHBO-doos en medicijnkastje erbij terwijl je dit doet. Dat maakt het meteen een stuk concreter.

Blok 1: De EHBO-doos zelf

Een goede EHBO thuis voorbereiding begint met de basis: een doos die écht compleet is. Loop de onderstaande punten na.

• Pleisters in meerdere maten (van vingertop tot kniebreedte)
• Steriel gaas en kompres
• Zwachtel (minstens één rolverband)
• Ontsmettingsmiddel, zoals jodium of chloorhexidine
• Koelpakking (ideaal na een val of kneuzing)
• Veiligheidsspelden
• Wegwerphandschoenen (minstens twee paar)
• Schaar met afgeronde punt
• Pincet voor splinters
• Noodfolie (ook wel reddingsdeken)

Dat zijn tien punten. Elk ontbrekend item telt als een gemist vinkje.

Blok 2: Houdbaarheid en opslag

Een doos vol verlopen of beschadigd materiaal is bijna net zo nutteloos als geen doos. En een doos die niemand kan vinden op het moment dat het er toe doet, is dat zeker.

• Heb je de vervaldatums gecheckt in de afgelopen twaalf maanden?
• Staat de doos op een vaste plek die alle volwassenen in het huishouden kennen?
• Is die plek buiten bereik van kleine kinderen, maar snel bereikbaar voor volwassenen?

Drie vinkjes mogelijk hier. Een handige plek is hoog in de gangkast of op een hoge plank in de badkamer, niet in de keuken waar een peuter al bij de onderste kastjes kan.

Blok 3: Medicijnen in huis

Basisgeneesmiddelen horen in ieder huishouden aanwezig te zijn. Maar aanwezig én niet verlopen is twee aparte dingen.

• Paracetamol: aanwezig en niet verlopen?
• Ibuprofen: aanwezig en niet verlopen?
• Antihistamine (voor allergische reacties of hooikoorts): aanwezig?
• Maagzuurmiddel: aanwezig?
• Weet iedereen in het huishouden waar de medicijnen liggen?

Vijf vinkjes. Let op: het is nu juni, de hooikoortsperiode is volop in gang. Als jij of iemand bij jou thuis last heeft van pollen en de antihistamine staat al wekenlang leeg, is dat een direct actipunt.

Blok 4: De juiste nummers binnen handbereik

In een echte noodsituatie zoek je niet in een app naar telefoonnummers. Je hebt ze nodig in een seconde.

• 112 ken je, maar weet je ook wanneer je de huisartsenpost belt in plaats van 112? (112 is voor levensbedreigende situaties; de huisartsenpost voor spoedeisende klachten die niet kunnen wachten tot de volgende ochtend)
• Staat het nummer van jouw huisartsenpost opgeslagen in je telefoon?
• Ken je het Antigifcentrum: 0800-022 4114 (gratis, dag en nacht bereikbaar)?
• Heb je een contactpersoon voor noodgevallen opgeslagen voor elk gezinslid?

Vier vinkjes. Het nummer van het Antigifcentrum is echt de moeite waard om nu meteen op te slaan. Bij het inslikken van een schoonmaakmiddel of medicijnen door een kind is elke minuut tellen.

Blok 5: Kennis en vaardigheden

Spullen zijn nutteloos als niemand weet hoe ze te gebruiken. Dit blok gaat over wat de mensen in jouw huishouden daadwerkelijk kunnen.

• Weet jij (of iemand anders thuis) hoe je een wond goed verbindt?
• Ken jij de stabiele zijligging en kun je die ook echt uitvoeren?
• Weet je hoe je een verslikking aanpakt bij een volwassene (Heimlichgreep)?
• Weet je hoe dat anders werkt bij een baby of jong kind?

Vier vinkjes. Als je op een van deze punten twijfelt, is dat geen kleine blinde vlek. Zeker de verslikking bij een kind is iets wat veel ouders denken te kennen, maar in de praktijk toch niet goed uitvoeren.

Blok 6: Specifieke situaties in jouw huishouden

Niet elk huishouden is hetzelfde. Afhankelijk van wie er bij jou woont, zijn er extra aandachtspunten.

• Woon je met een baby of peuter? Zijn kleine gevaarlijke voorwerpen (batterijen, knopen, medicijnen) consequent buiten bereik?
• Woon je met of zorg je regelmatig voor een oudere? Is er rekening gehouden met valrisico en eventueel gebruik van bloedverdunners, waarbij een wond sneller ernstig bloedt?
• Zijn er huisdieren? Weet je wat te doen bij een beet of krabwond?
• Is er iemand in het huishouden met een ernstige allergie? Is de EpiPen aanwezig, niet verlopen en weet iedereen hoe die te gebruiken?

Maximaal vier vinkjes, afhankelijk van wat van toepassing is. Sla punten die niet op jou van toepassing zijn gerust over, maar vink ze ook niet aan.

Blok 7: Digitale voorbereiding

In de hectiek van een ziekenhuisbezoek of een spoedafspraak wil je snel de juiste informatie kunnen geven.

• Weet jij waar het BSN van jezelf en eventuele gezinsleden terug te vinden is?
• Heb je ooit ingelogd op MijnGezondheid.net of de app van jouw huisarts via je zorgverzekering?
• Weet je hoe je daar je medicatieoverzicht of allergieën kunt inzien of doorgeven?

Drie vinkjes. Dit blok wordt door veel mensen overgeslagen, maar als jij voor iemand anders zorgt en die persoon ligt bewusteloos in het ziekenhuis, is toegang tot het medicatieoverzicht geen detail.

Scoor jezelf

Tel al je vinkjes op. Maximaal zijn het er 33, afhankelijk van jouw huishoudsamenstelling. Gebruik de volgende indeling als richtlijn:

Direct actieplan voor de drie meest voorkomende missende punten

1. Vul je EHBO-doos aan

Koop geen losse producten bij de kassa van de drogist. Haal een complete standaard EHBO-set bij een drogist of online, en vul daarna aan wat specifiek voor jouw huishouden relevant is. Een koelpakking en noodfolie zitten in veel kant-en-klare sets niet standaard. Voeg die bewust toe. Noteer de vervaldatum van de kortst houdbare producten op een stickertje op de binnenkant van de deksel, zodat je weet wanneer je opnieuw moet controleren.

2. Herhaal je EHBO-kennis

Veel mensen hebben ooit een cursus gevolgd, maar dat was tien jaar geleden. Het Rode Kruis biedt doorlopend zowel online als fysieke opfriscursussen aan, van een avond reanimatie tot een volledige EHBO-basisopleiding. Een online opfrismodule is al in een paar uur gedaan en geeft je direct meer zekerheid. Zoek het nu op via rodekruis.nl en plan iets in, voor de zomer voorbij is.

3. Sla de nummers op en print ze uit

Doe het nu, niet straks. Sla het nummer van de huisartsenpost en het Antigifcentrum op in je telefoon. Print daarna een kleine kaart of velletje met alle nummers, het BSN van je kinderen en eventuele allergieën. Hang dat op de koelkast of bewaar het bij de EHBO-doos. Het klinkt ouderwets, maar als jouw telefoon leeg is of je in paniek bent, is een briefje op de koelkast het meest betrouwbare systeem dat je hebt.

Eerlijk zijn over wat er ontbreekt is het eerste wat nodig is. De meeste mensen scoren lager dan ze verwachten, en dat is geen reden voor schuldgevoel. Het is een reden om deze week twee of drie concrete dingen te regelen: een volledige EHBO-doos, de juiste nummers opgeslagen en basiskennis die up-to-date is. Dat zijn geen grote investeringen. Plan ook een vaste jaarlijkse controle in, bijvoorbeeld na de zomervakantie. Zo blijft je voorbereiding actueel zonder dat je er dagelijks bij hoeft stil te staan.